4. Na 1815, van geboortehuis tot Guido Gezellemuseum

 

Meer dan een eeuw lang zal het huis in de Rolweg met schuur en het bijhorend stuk grond eigendom zijn van de familie Vande Walle. Het is Theodore Vande Walle die op 14 januari 1815 eigenaar werd van dit hoveniershof en van een stuk zaailand in Sint-Kruis. Hij legde daarvoor op tafel in metallique geld de som van 5841, 26 frank of 460 ponden groten. Op dit eigendom stond ook nog een speelhuyseken dat paalde aan de zuidelijke grens, namelijk de Kleine Rolweg. Deze weg was echter door een erfpacht in het eigendom opgenomen en niet meer als openbare weg in gebruik. In 1834 verwierf Theodore Vande Walle dan het volledige eigendomsrecht van deze voormalige weg en was Brugge een straatnaam armer.

 

Theodore Vande Walle werd in Brugge geboren op 26 juli 1780 als zoon van Philippe vande Walle en Isabelle Kesteloot. Net als zijn vader was Theodore Vande Walle actief als koopman in wijnen. Door haar professioneel succes poogde deze burgersfamilie via huwelijk toegang te krijgen tot de adellijke families. Th. Vande Walle was gehuwd met de 17 jaar jongere barones Isabelle van Zuylen van Nyevelt en liet dan ook graag de familienaam van zijn echtgenote volgen op zijn familienaam. In de bewaard gebleven archiefdocumenten trad hij meestal op als Vande Walle-van Zuylen. Ook na zijn huwelijk bleef hij het ouderlijk huis op het Kraanplein verder bewonen. Als succesvol handelaar wist hij een niet onaardig vastgoedpatrimonium bijeen te brengen van ongeveer 88 ha gronden en huizen in West- en Oost-Vlaanderen, met onder meer een buitengoed op Sint-Kruis. Hun welstand kon ook worden afgeleid uit het talrijke dienstpersoneel waarover ze beschikten: twee meiden en een domestique. In het verenigingsleven bekleedde Theodore een aantal voorname functies. Hij was lid en secretaris van de Société Littéraire, bestuurslid van de Stedelijke Academie en lid van de Nobele Confrerie van het Heilig Bloed: hiervan werd hij in 1840 tot proost aangesteld. Op politiek vlak stapte Theodore in de voetsporen van zijn vader, die het vóór 1800 tot schepen van de stad schopte. Hijzelf was gemeenteraadslid en schepen en actief op provinciaal niveau. Van 1818-1820 was hij lid van de Provinciale Staten. In 1837, hij was toen 56 jaar oud, werd hij verkozen als katholiek provincieraadslid, een functie die hij bekleedde tot aan zijn dood in 1848. Vanzelfsprekend werd een burger met zulke staat van dienst vereremerkt tot ridder in de Leopoldsorde.

 

Vanaf 1828 betrok Pieter Jan Gezelle het huis in de Rolweg. Op 1 mei 1830 schonk zijn echtgenote, Monica De Vriese, er het leven aan Guido Gezelle. Guido was de oudste van het gezin dat zeven kinderen telde, waarvan er twee op zeer jonge leeftijd stierven. Vader Gezelle was ook als hovenieren boomkweker in dienst bij zijn huisbaas Th. Vande Walle. De “hofbouwkunde” was voor Theodore Vande Walle meer dan een adellijke liefhebberij. Hij was o.m. lid van de Société Provinciale d’Agriculture, d’Horticulture et de Botanique de la Flandre Occidentale. Deze vereniging werd in 1828 opgericht en was de voortzetting van de bloemlievende broederschap van de Heilige Dorothea (1651). De leden werden voornamelijk gerekruteerd uit de Brugse high society. Dat Vande Walle actief was in de groene sector bewees de concessie die hij in 1836 verkreeg voor de bebossing van een duinengebied dat zich uitstrekte van Wenduine tot Bredene. Deze onderneming zou echter mislukken, maar sporen van dit experiment zijn tot op vandaag nog in de kustgemeente De Haan zichtbaar. Ongetwijfeld heeft zijn hovenier Pieter Jan Gezelle ook aan dit project meegewerkt. Het gezin Gezelle beschikte evenwel niet over het volledige woonhuis aan de Rolweg. Het rechtergedeelte van het huis deed dienst als zomerverblijf voor de familie Vande Walle, die op zon- en feestdagen kwam genieten van de tuin, terwijl vader Theodore experimenteerde met het kweken van bomen en planten. Voor deze periode vonden we overigens de eerste en ook enige vermelding van een huisnaam terug. In een erfenisaangifte van 1848 lezen we “Eenen hoveniershof genaemd de Hermitage”.