Naar aanleiding van het eeuwfeest van Gezelles geboorte werd in 1930 een groots Jubileumjaar georganiseerd, met o.a. de onthulling van het standbeeld van Guido Gezelle in Brugge. Het is meteen de vroegste Gezellemanifestatie waarvan bewegende beelden bestaan. De Flandriafilm van Clement De Landtsheer is een uniek tijdsdocument waarop duidelijk te zien is hoe men Gezelle omstreeks 1930 wou voorstellen en welke waarden en betekenissen men aan zijn figuur en oeuvre toeschreef.


Het eeuwfeest en het standbeeld waren de inzet van verschillende polemieken. Sommigen wilden vooral aantonen dat Gezelle een voorloper was van een moderne kunstopvatting, waarin de vorm centraal stond. Uiteindelijk haalde de meer traditionele visie het. Die benadrukte vooral de persoon van de priester-dichter, het realisme en de opvoedende waarde van zijn werk voor het Vlaamse volk, waar het mee verbonden was. Het organiserende comité van letterkundigen wou er dan ook nadrukkelijk een Vlaamse manifestatie van maken met talrijke vieringen in steden en gemeenten zoals Gent, Brussel, Duffel, Sint-Niklaas, Antwerpen enz.  De vier Gezelledagen in Brugge waren echter het grootst opgevat, met als hoogtepunt het in de Flandriafilm geregistreerde koninklijke bezoek op zondag 4 mei. De film toont personaliteiten zoals H.D.J. Van Ginniken en E. H. Janssens bij de academische zitting in het stadhuis. De onthulling van het Guido Gezellestandbeeld in aanwezigheid van koning Albert I  en koningin Elisabeth komt uitgebreid aan bod, evenals de optocht van talrijke maatschappijen, scoutsgroepen en muziekkorpsen. Daarna volgen toespraken van kanunnik Boon, burgemeester Van Hoestenberghe, Koning Albert, Minister Baels en Juul Persyn, alsook de bloemenhulde voor het standbeeld van Gezelle. Ten slotte krijgen we nog een beeld van het Gezellemuseum waaraan het vorstenpaar ook een bezoek bracht.

 

Ook in de Flandriafilm over Guido Gezelles leven en werk staat de Vlaams-nationale betekenis van de dichter centraal. De Gezellefilm situeert zich hierbij in een reeks films van De Landtsheer over "Vlaamsche Gebeurtenissen". Ze waren een reactie op de filmjournaals die in vele Belgische bioscopen werden getoond tijdens het interbellum, en werden gemaakt door buitenlandse (Franse of Amerikaanse) producenten. Ze besteedden weinig of geen aandacht aan lokale onderwerpen. De Landtsheer, de drijvende kracht achter het IJzerbedevaartcomité, wilde met zijn "Vlaamsche Gebeurtenissen" vooral de Vlaamse actualiteit belichten en de Vlaamse zaak promoten. In de Gezellefilm is de propaganda, behalve in het onderwerp, vooral zichtbaar in de bindteksten. De stille film levert uniek historisch materiaal en bestaat uit vier delen, waarbij de eerste drie het leven en werk van de dichter belichten. Het vierde deel kan via de site bekeken worden en brengt een verslag van de grote Gezellehulde in Brugge.

                                                                                                            (E.D.)

 

 

De Flandriafilm komt uit het archief van de VRT / Clemens De Landtsheer (C06075874)

 

Bronnen:

- R. Paeps; (promotors: Prof. Dr. Jo Tollebeek en Piet Couttenier), Voortaan is er geen dood meer voor Gezelle. De cultusvorming van Guido Gezelle in Vlaanderen (1899-1949), Leuven, verhandeling tot het behalen van de graad van licentiaat in de Geschiedenis, 2000.

- D. Biltereyst; R. Vande Winkel, De historiografie van Clemens De Landtsheer en de Flandria Film. Deel IV: Flandria Film en de strijd voor Vlaamse actualiteiten, van "Vlaamsche Gebeurtenissen" tot Vlaamse sportfilms. In : Wetenschappelijke tijdingen op het gebied van de geschiedenis van de Vlaamse beweging. Jrg.63 (2004) nr.4, p.195-214.